Στη Βουλισμένη, οι λαϊκές γιορτές κρατούν τον δικό τους χώρο μέσα στον κύκλο του χρόνου. Δίπλα στις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές και τα πανηγύρια, υπάρχουν οι μέρες που φέρνουν στο χωριό παιχνίδι, γέλιο, μασκαρέματα, φαγητά, παρέες και παλιές συνήθειες που συνδέουν τους ανθρώπους με την καθημερινή πλευρά της παράδοσης.
Η Αποκριά, η Καθαρή Δευτέρα, ο Κλήδονας και η Πρωτομαγιά δεν έχουν τον ίδιο χαρακτήρα με τις μεγάλες σκόλες. Είναι πιο λαϊκές, πιο ανοιχτές, πιο παιχνιδιάρικες. Δεν στηρίζονται τόσο στην επισημότητα όσο στη συμμετοχή. Χρειάζονται ανθρώπους, γειτονιές, παρέες, πειράγματα και διάθεση.
Η Αποκριά στη Βουλισμένη
Η Αποκριά στη Βουλισμένη συνδέεται με τα μασκαρέματα, τα γέλια, τις επισκέψεις και τα αποκριάτικα φαγητά. Το χωριό βγαίνει από τον καθημερινό του ρυθμό και επιτρέπει στους ανθρώπους να παίξουν, να πειράξουν, να μεταμφιεστούν και να χαρούν πριν μπει η Σαρακοστή.
Τα μασκαρέματα έχουν ιδιαίτερη θέση στην αποκριάτικη εικόνα του χωριού. Οι άνθρωποι μεταμορφώνονται, αλλάζουν όψη, κάνουν αστεία και δημιουργούν μικρές σκηνές γέλιου μέσα στις γειτονιές και στις παρέες. Η μεταμφίεση δεν είναι απλώς στολή. Είναι αφορμή για χωρατό, για πείραγμα και για συμμετοχή στο κέφι της ημέρας.
Στην παράδοση της Βουλισμένης, η Αποκριά συνδέεται και με γεύσεις. Αναφέρονται τα «ασκιουφιχτά μακαρούνια» και οι μυρωδάτες μυζηθρόπιτες, φαγητά που δίνουν στην ημέρα τον δικό της γευστικό χαρακτήρα. Το τραπέζι, το κέρασμα και η παρέα συμπληρώνουν το αποκριάτικο κλίμα.
Τα μασκαρέματα
Τα μασκαρέματα είναι από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες της Αποκριάς. Δίνουν στους ανθρώπους την ελευθερία να αστειευτούν, να κρυφτούν πίσω από μια άλλη μορφή και να ανατρέψουν για λίγο την κανονικότητα της καθημερινής ζωής.
Στη Βουλισμένη, τα μασκαρέματα δεν χρειάζονται μεγάλη σκηνοθεσία. Στηρίζονται στη φαντασία, στο αυθόρμητο πείραγμα και στη χαρά της παρέας. Η μεταμφίεση γίνεται μέσο επικοινωνίας. Ο ένας γελά με τον άλλον, οι γειτονιές ζωντανεύουν και η Αποκριά αποκτά τον δικό της λαϊκό τόνο.
Το έθιμο κρατά και μια παλιά φωτογραφική μνήμη του χωριού, με μασκαρέματα από τις αρχές του 20ού αιώνα. Αυτή η εικόνα δείχνει ότι η αποκριάτικη διάθεση δεν είναι κάτι πρόσφατο, αλλά μέρος της κοινωνικής ζωής της Βουλισμένης.
Η Καθαρή Δευτέρα
Η Καθαρή Δευτέρα ανοίγει τη Σαρακοστή, αλλά στη Βουλισμένη δεν περιορίζεται μόνο στο φαγητό και στην αλλαγή της διατροφής. Είναι ημέρα εξόδου, παρέας και παιχνιδιού.
Η μέρα αυτή συνδέεται με το τέλος της αποκριάτικης περιόδου και το πέρασμα σε έναν πιο λιτό κύκλο. Παράλληλα, όμως, κρατά έναν χαρούμενο και κοινοτικό χαρακτήρα. Οι άνθρωποι συναντιούνται, αστειεύονται, τρώνε, πίνουν, θυμούνται και συνεχίζουν παλιές συνήθειες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ξεχωρίζει ένα ιδιαίτερο βουλισμενιώτικο παιχνίδι: τα ταπαλέθια.
Τα ταπαλέθια
Τα ταπαλέθια είναι από τα πιο ξεχωριστά έθιμα της Καθαρής Δευτέρας στη Βουλισμένη. Το παιχνίδι στήνεται στην αυλή του σχολείου και οι άντρες ξαναγίνονται για λίγο παιδιά.
Στη μία πλευρά καρφώνεται ένα ξύλο, ο «μούτσος». Στην άλλη πλευρά, σε απόσταση περίπου δέκα μέτρων, τραβιέται μια γραμμή. Από εκεί οι παίκτες ρίχνουν τα ταπαλέθια, με στόχο να τα φέρουν όσο πιο κοντά γίνεται στο ξύλο.
Παίζουν δύο ισάριθμες ομάδες. Κάθε παίκτης ρίχνει πολλές φορές, εναλλάξ με παίκτη της αντίπαλης ομάδας. Η ομάδα κερδίζει όταν το ταπαλέθι κάποιου παίκτη πλησιάζει περισσότερο τον μούτσο. Αν υπάρχει αμφισβήτηση για την απόσταση, οι παίκτες ξαναρίχνουν.
Τα ίδια τα ταπαλέθια είναι στρογγυλές πελεκημένες πέτρες, με διάμετρο περίπου δεκαπέντε έως είκοσι εκατοστά. Συνήθως γίνονται από σιδερόπετρα, που οι αντίπαλοι διαλέγουν και πελεκούν από μέρες πριν. Έτσι, το παιχνίδι δεν αρχίζει μόνο τη στιγμή της ρίψης. Έχει και προετοιμασία, επιλογή υλικού, φροντίδα και ανταγωνισμό.
Στο τέλος, οι χαμένοι παίρνουν στην πλάτη τους νικητές και τους πηγαίνουν μέχρι την Καλύβα του Παπαδάκη, με πειράγματα και αστεία. Εκεί ακολουθεί κέρασμα με ρακή και το γλέντι συνεχίζεται μέχρι αργά.
Τα ταπαλέθια δείχνουν καθαρά τον χαρακτήρα της Καθαρής Δευτέρας στη Βουλισμένη: παιχνίδι, ανταγωνισμός, γέλιο, παρέα και κέρασμα. Δεν είναι απλώς ένα παλιό παιχνίδι με πέτρες. Είναι μια ολόκληρη μικρή τελετουργία χαράς.
Η Πρωτομαγιά
Η Πρωτομαγιά ανήκει και αυτή στις λαϊκές γιορτές που αναφέρονται στον εορταστικό κύκλο του χωριού. Είναι ημέρα που συνδέεται με την άνοιξη, τη φύση, την έξοδο και την αλλαγή της εποχής.
Στη Βουλισμένη, η Πρωτομαγιά στέκεται δίπλα στον Κλήδονα, στην Αποκριά και στην Καθαρή Δευτέρα ως μια ακόμη αφορμή λαϊκής συνάντησης. Δεν έχει τον βαρύ χαρακτήρα των μεγάλων θρησκευτικών εορτών. Έχει πιο ανάλαφρη διάθεση και ανήκει στον κύκλο των ημερών που βγάζουν τους ανθρώπους από το σπίτι και τους φέρνουν κοντά στη γειτονιά, στην παρέα και στον τόπο.
Γιορτή, παιχνίδι και παρέα
Τα έθιμα αυτά δείχνουν μια πλευρά της Βουλισμένης που είναι γεμάτη ζωντάνια. Η Αποκριά φέρνει τα μασκαρέματα και τα αποκριάτικα φαγητά. Η Καθαρή Δευτέρα φέρνει τα ταπαλέθια, τη ρακή, τα πειράγματα και το γλέντι. Ο Κλήδονας φέρνει τη μαντινάδα, τη φωνή και το κοινωνικό παιχνίδι. Η Πρωτομαγιά φέρνει την έξοδο και την ανοιξιάτικη διάθεση.
Όλα αυτά δεν είναι ξεχωριστά κομμάτια χωρίς σύνδεση. Ανήκουν στην ίδια ανάγκη: να βρίσκεται το χωριό μαζί. Να γελά, να παίζει, να τρώει, να τραγουδά, να πειράζει και να θυμάται.
Στη Βουλισμένη, η παράδοση δεν είναι μόνο οι μεγάλες ημερομηνίες και οι επίσημες γιορτές. Είναι και οι απλές μέρες που γεμίζουν με ανθρώπους. Είναι τα ταπαλέθια στην αυλή του σχολείου, οι μασκαράδες της Αποκριάς, οι μυζηθρόπιτες, το πείραγμα, η ρακή και η παρέα.
Αυτές οι γιορτές κρατούν τη Βουλισμένη ζωντανή, γιατί δεν μιλούν μόνο για το παρελθόν της. Μιλούν για τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συνεχίζουν να συναντιούνται, να αναγνωρίζονται και να μοιράζονται τον τόπο τους.